Ramazanın vücut ve sağlığa etkileri
Ramazan’da kalp krizi nedeniyle acile gidenler azalırken, bağırsak delinmesi artıyor 
Oruç tutanlarda vücudun dengesinde olumlu ve olumsuz değişimler oluyor. Uyku düzeni bozuluyor, kolesterol düşüyor, kalp krizi riski azılıyor...Orucun sağlıkla ilişkisi için tıp dünyasında farklı görüşler mevcut. Ramazan ayında hemen her gün gazetelerde de buna dair yazılar görüyoruz. Konuyu bilimsel olarak inceleyen klinik çalışmaların yetersiz oluşu, hekimlerin bu konuda daha çok kişisel kanaatleri ve deneyimlerine göre görüş oluşturmasına yol açıyor. Oruç tutanlarda vücudun dengesinde olumlu ve olumsuz değişimler oluyor. Uyku düzeni bozuluyor, kolesterol düşüyor, kalp krizi riski azılıyor... Kısacası oruç, ruhsal, biyolojik ve zihinsel bir detoks programıdır. Sınırlarınızı zorlamadıkça biyoritm değişikliklerine toleransı artıran bir egzersiz programı işlevi görür.
Oruç ve sağlık konusunda sizlere bilimsel dayanağı olan bilgi sunmak amacıyla ben de literatür taraması yapıyorum. Prof Dr. Cemal Çevik tarafından kaleme alınmış “Oruç ve Sağlık” adlı kitap oruç ve sağlığın çeşitli yönlerini irdeleyen, orucun sağlığa etkilerini bilimsel olarak açıklamaya çalışan önemli bir kitap. Daha çok hekimlere yönelik yazılmış olduğundan dili tıp dışı okuyuculara karmaşık gelebilir. Tüm meslektaşlarıma önerebileceğim bu kitaptan ve olası başka kaynaklardan Ramazan ayı boyunca mümkün olduğunca daha anlaşılır bir dille sizlere bilgi aktarmaya çalışacağım. Oruç tutmaya, diğer dini vecibelerden çok daha fazla itibar eden ve gereğini yerine getiren bir toplumda, bu konuda çok daha fazla bilimsel çalışma olması gerekiyor. Dileriz bundan sonra olsun.
Oruçla ilgili bilimsel çalışmaları başlıca 3 grupta toplamak mümkün:
1. Davranışlarla ilgili olanlar
2. Kan değerleri ve bazı biyolojik parametrelerle ilgili olanlar
3. Hastalıklarla ilgili olanlar
Davranışla ilgili olanlar
• Gün boyu uyanıklık: Gün boyu uyanıklıkta gündüz azalma, gece artma, yani biyoritm değişikliği görülür.
• Mizaç değişikliği: Mood azalması, hırsta azalma, toleransta artma, mistisizmde artış...
• Çalışmaya karşı isteksizlik, yorgunluk hissi, kızgınlık, çabuk sinirlenme: Oruç tutanların yüzde 34.3’ünde yorgunluk hissi ve çalışmaya karşı isteksizlik oluşuyor. Bazı kişilerde kızgınlık, tahammülsüzlük görünüyor. Gün içi uyuma oranları sıklaşıyor. Bu kişilerde beyin henüz yeni yakıt kullanımına alışmadığından sinirlilik halleri gözüküyor. Bu nedenle tartışmadan kaçınmalı. Trafikteki basit yol verme durumları bir anda krize dönebilir.
• Gün içi aktivite azalması: Bir çalışmada oruçluların yüzde 50’sinde gün içi aktivite azalması tespit edilmiş.
Hastalıkla ilgili olanlar
• Kalp krizi: Bazı hekimler Ramazan ayında riskin arttığını söylerken, bazı çalışmalarda Ramazan boyunca acil servislere kalp krizi başvurularında azalma saptanmış. Kalp kasının açlık durumunda oksijene gerek duymayan enerji kaynağını kullanma kapasitesinin arttığını biliyoruz. Sanırım bu özellik enfarktüste azalmayı açıklayabilir.
• Diyabet ve hipertansiyon: Tip II diyabet ve hipertansiyon için ilaç kullananlarda ilaç dozunun ayarlanması koşuluyla önemli problem görünmüyor.
• Mide ve bağırsak ülseri: Oruç tutanlarda özellikle bağırsak ülserlerine bağlı bağırsak delinmesi olayları artar. Bu hastaların oruç tutması mahzurlu görünüyor. İçinde bulunduğumuz sıcak yaz aylarında su ve tuz kaybının yol açacağı sorunları da hesaba katmak gerekiyor. Riskine hep vurgu yaptığım tuzsuz diyet, gün boyu terleme ile oluşacak tuz kaybından ötürü daha da mahsurlu olabilir.
Ve hemen tüm meslektaşlarımın her vesile ile söyledikleri gibi, iftarta ağır yemeklerden kaçınılması, yemeğin yavaş ve iyice çiğnenerek yenmesi, tatlıya yemekten 2 saat sonra geçilmesi, hafif tatlıların tercih edilmesi gerektiğini bir kez de ben hatırlatmak istiyorum. Gün boyu mecbur olmadıkça dışarı çıkılmaması, çıkıldığında güneşten azami koruma sağlanması, hafif ve açık renk giyeceklerin tercih edilmesi gerekiyor.
Oruç, ruhsal, biyolojik ve zihinsel bir detoks programıdır. Sınırlarınızı zorlamadıkça biyoritm değişikliklerine toleransı artıran bir egzersiz programı işlevi görür. Hayret verici şekilde her gün alkol ve sigara kullanan bağımlıların Ramazan boyunca imsak süresinde pekala alkol ve sigara içmeden durabildiklerini görürüz. Bu kişilerde tamamiyle bırakmaya vesile olsun.
Kan değerleri ve bazı biyolojik parametreler
• Kolesterol: Yüzde 7.9 - 12 oranında düşme görülür
• Trigliserid: Yüzde 30 azalır
• İnsülin: Azalır
• Kan demir düzeyi: Azalır
• Trombosit sayılarında düşme ve kanama ve pıhtılaşma sürelerinde uzama: Aspirin ve kan pıhtılaşmasını önleyen ilaç kullanan kişilerin bu ayda doktorları tarafından daha dikkatli takibi gerekir.
Kaynak: Vatan
