Satrancın tarihi, kuralları, satranç öğrenmek için

7
143

SATRANCIN TARİHÇESİ
Asırlardan beri süregelen ve süregelecek bir oyun. Gerçek bir strateji. Gerçek bir beyin jimnastiği. İran’da zamanın padişahı tarafından savaş stratejisi olarak geliştirilmiş bir sistem daha sonra oyun halini almış ve günümüze kadar gelmiştir.

Satrancın, zamanımızdan en az 4000 yıl önce Mısır’da oynandığına dair bulgular piramitlerdeki kabartmalarda bulunmaktadır. Oyunun bugünkü adını alması, MS 3. – 4. yüzyıllarda Hindistan’da, oyuna “ÇATURANGA” denmesi ile başlar. Tarihçiler satrancın (daha doğrusu çaturanga’nın) din zulmünden kaçan budist rahipler yoluyla Çin’e götürüldüğünü düşünmektedirler.

Satranç ile ilgili ilk yazılı belgeler Hindistan’dan kalmadır. Daha sonra satranç İran’a, onlardan Araplara, Endülüslüler sayesinde de İspanya üzerinden Avrupa’ya yayılmıştır. Bizans İmparatorluğu ile de karşılaşma önemli bir dönüm noktasıdır. Yüzyıllarca satranç, yavaş stratejik bir oyundu. 1400’lü yılların sonunda iki uzun menzilli taşın (Fil ve Vezir) icadıyla oyun hareketlendi. Arap ve Avrupa el yazması kitaplardan sonra, İspanyol Lucena’nın ilk basılı satranç kitabında (1497) satrancın o zamanki yeni kuralları açıklandı. O zamandan bugüne kadar, satranç oyununun kuralları değişmeden gelmiştir. İspanya’dan sonra, İtalya, Fransa, Almanya, Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya’da satranç hızla yaygınlaştı. 15. yüzyılda İspanyol Lucena, 17. yüzyılda İspanyol El Greco, 18. yüzyılda Fransız Philidor’un satranç kitapları vardır. 19. yüzyıl sonlarında satrancın büyük yıldızları belirdi: Anderssen, Morphy, Rubinstein ve Steinitz. 1850’lerden başlayarak, güçlü oyuncuların katıldığı turnuvalar yapıldı. Sonunda, 1886’da o zamanın en kuvvetli iki satranç oyuncusu arasında, ilk dünya satranç şampiyonluk karşılaşması oynandı: Steinitz ve Zukertort. Steinitz bu maçı, 10 galibiyet, 5 beraberlik ve 5 yenilgi (+10 -5 =5) alarak kazandı.

1. Satranç Oyunun Esasları
Satranç Nasıl Oynanır? 1.1. Satranç oyunu, “Satranç Tahtası” diye adlandırılan kare şeklinde bir alan üzerinde iki rakip arasında taşları sırayla oynatılmasıyla oynanır. Rakibi hamlesini tamamlamış olan taraf “hamlede” dir.

1.2. Her iki tarafın da amacı, rakip şahın kurallara uygun bir hamleyle yenmekten kurtulması mümkün olmayana dek rakip şaha saldırmaktır. Bunu başaran taraf rakibini ‘ Şah-Mat’ yapmış demektir ve oyunu kazanır. Mat olan taraf oyunu kaybeder.

1.3. Her iki taraf için de Şah-Mat yapmak mümkün değilse oyun berabere biter.

2. Tahta Üzerinde Taşların Başlangıç Konumu
2.1. Satranç tahtası çizgili 64 ( 8×8 ) eşit kareden oluşur ve kareleri sırayla açık (beyaz) ve koyu (siyah) renktedir. Satranç tahtası iki rakip arasına beyaz renkli köşe karesi sağ tarafta olacak şekilde yerleştirilir.

2.2. Başlangıçta bir taraf 16 adet açık renkli (beyaz), diğer taraf 16 adet koyu renkli (siyah) taşa sahiptir. Bunlar: birer adet şah, birer adet vezir, ikişer adet kale, ikişer adet fil, ikişer adet at ve sekizer adet piyondur.

Satranç TaşlarıBeyaz bir şah genellikle bu sembolle gösterilir.

Satranç TaşlarıBeyaz bir vezir genellikle bu sembolle gösterir.

Satranç TaşlarıBeyaz iki kale genellikle bu sembolle gösterilir.

Beyaz iki fil genellikle bu sembolle gösterilir.

Satranç TaşlarıBeyaz iki at genellikle bu sembolle gösterilir.

Satranç TaşlarıBeyaz sekiz piyon genellikle bu sembolle gösterilir.

Satranç TaşlarıSiyah bir şah genellikle bu sembolle gösterilir.

Satranç TaşlarıSiyah bir vezir genellikle bu sembolle gösterir.

Satranç TaşlarıSiyah iki kale genellikle bu sembolle gösterilir.

Satranç TaşlarıSiyah iki fil genellikle bu sembolle gösterilir.

Satranç TaşlarıSiyah iki at genellikle bu sembolle gösterilir.

Satranç TaşlarıSiyah sekiz piyon genellikle bu sembolle gösterilir.

2.3. Başlangıç konumu şöyledir:
Satranç Başlangıç Konumu

TAŞLARIN HAREKETLERİ
Kale Satranç Taşları
Kale ileri, geri ,sağa ve sola istediği miktarda ilerleyebilir.
Kalenin önünde aynı renkten bir taş varsa Kale o taşın üzerinden geçemez. Yani o yöne doğru hareket etmek isterse sadece o taşın olduğu yere kadar gidebilir.
Kale rakip taşı, onun bulunduğu karenin üzerine gelerek ALIR. Bu durumda Beyaz Kale Siyah Piyonu ALABİLİR. Bir taşı alabilmek için, rakip taşı tahtadan kaldırırsınız ve kendi taşınızı o kareye koyarsınız. Taş alış damadan farklıdır. Taşın üzerinden atlayıp ALAMAZSINIZ.

Fil
Satranç TaşlarıFil çapraz (diagonal) olarak istediği miktarda hareket eder. Filin hep aynı renkteki karelerde gidebildiğine dikkat ediniz. Eğer aynı karede iki Filiniz varsa hata yapmışsınız demektir!
Filin önünde aynı renkten bir taş varsa fil o taşın üzerinden geçemez. Yani o yöne doğru hareket etmek isterse sadece o taşın olduğu yere kadar gidebilir.
Fil rakip taşı, onun bulunduğu karenin üzerine gelerek ALIR. Bu durumda Beyaz Fil, Siyah Piyonu ALABİLİR. Bir taşı alabilmek için, rakip taşı tahtadan kaldırırsınız ve kendi taşınızı o kareye koyarsınız. Taş alış damadan farklıdır. Taşın üzerinden atlayıp ALAMAZSINIZ.

Vezir
Satranç TaşlarıVezir hem Kale hem de Fil gibi gidebilir. Kale gibi yukarı, aşağı, sağa ve sola gidebilir. Aynı zamanda Fil gibi çarprazlarda hareket edebilir. Vezir tahtadaki en güçlü taştır. Tahtanın merkezindeyken 27 kareye gidebilir.
Vezirin önünde aynı renkten bir taş varsa Vezir o taşın üzerinden geçemez. Yani o yöne doğru hareket etmek isterse sadece o taşın olduğu yere kadar gidebilir.
Vezir rakip taşı, onun bulunduğu karenin üzerine gelerek ALIR. Bu durumda Beyaz Vezir, Siyah Piyonlardan birini ALABİLİR. Bir taşı alabilmek için, rakip taşı tahtadan kaldırırsınız ve kendi taşınızı o kareye koyarsınız.Taş alış damadan farklıdır. Taşın üzerinden atlayıp ALAMAZSINIZ.

At
Satranç TaşlarıAt “L” harfine benzer şekilde hareket eder: İki kare yukarı veya aşağı sonrada bir kare sağa veya sola. Yanda At işaretlenmiş herhangi bir kareye gidebilir.
Atın hareketinde diğer önemli bir olay ise eğer At Beyaz bir karedeyse Siyah bir kareye gitmelidir. Eğer At Siyah bir karedeyse de Beyaz bir kareye gitmelidir.
Diğer taşlar gibi At, rakip taşın bulunduğu kareye giderek o taşı kaldırır ve o taşın yerine geçebilir. Bu şekilde taş almış olur.
Diğer taşlardan farklı olarak At ismine de uygun olarak diğer taşların üzerinden atlayabilir.

Piyon
Satranç Taşlarıİlk karesinde bir Piyon isteğe bağlı olarak, İLERİ DOĞRU ya BİR KARE ya da İKİ KARE gidebilir.
İlk hareketinden sonra Piyon BİR KERESİNDE SADECE BİR KARE GİDEBİLİR.
Diğer taşlardan farklı olarak Piyonlar HAREKET ETTİKLERİ GİBİ TAŞ ALMAZLAR İLERİ DOĞRU ÇAPRAZ olarak taş alırlar. Bu durumda Beyaz Piyonun 3 olası hamlesi vardır. İleri doğru bir hamle gidebilir veya iki Siyah Piyondan birini alabilir.
Piyonun çok işe yaramadığını düşünebilirsiniz. Fakat Piyonun ÇOK ÖZEL bir hareketi vardır. Eğer Piyonu tahtanın en dibine götürürseniz, onun yerine başka bir taş koymak zorundasınızdır: Vezir, Kale, Fil veya At
Anlaşılması diğer zor bir Piyon hareketi GEÇERKEN ALMADIR. Eğer yandaki gibi BEŞİNCİ YATAYDA bir Piyonunuz varsa ve rakibiniz onun yanına İKİ KARE İLERLETEREK bir piyon sürerse, o Piyonu sanki BİR KARE İLERLETMİŞ GİBİ ALABİLİRSİNİZ. Bu hakkınızı ilk fırsatta kullanmazsanız daha sonra kullanamazsınız.
GEÇERKEN ALMAYI gösteren filmi izleyiniz.

Şah
Satranç TaşlarıŞah bir seferinde herhangi bir yöne sadece bir kare gidebilir. Yukarı, aşağı, sağa, sola ve çapraz.
Şah yanındaki bir karedeki rakip taşı alabilir. Burada Beyaz Şah Siyah Piyonu alabilir.
Şahla ilgili özel bir kural vardır. Rakip taşların gidebileceği karelerde Şah DURAMAZ veya oraya GİDEMEZ.
Şah, Fil tarafından alınabileceği bir kareye gidemez.
Beyaz şah, Siyah şahın yanına gidemez. İKİ ŞAH ASLA YAN YANA DURAMAZLAR!
Beyaz Şah, Siyah Şahın yanına gidemez.

7 YORUMLAR

  1. çok güzel satranç öğretiyorsunuz . ben ilkokul 3`e gidiyorum.hayalim satranç ustası olmak , ama daha satrancı öğrenemedim . o yüzden resim yapıyorum ,ama satrançtan vaz geçmiyorum .2. sınfta öğretmen geliyordu.şimdi de geliyor ama, ben mucizelerde , sizden öğrenmek istiyorum .

  2. BEN 2.SINIFA GİDİYORUM SANÇRANÇTA BAZI ANLAYAMADIĞIM KONULAR VARDI ONLARI SİZİN SAYENİZDE ÇÖZDÜM BÖYLE GÜZEL BİLGİLER SUNDUĞUNUZ İÇİN TEŞEKKÜRLER

  3. bikere piyon öle gitmez ben 3. sınafa gidiyorum hem siyah önce başlamaz beyaz başlar siyah senin yanına geçti çapraz gittin yedi satrançta böle bişey yok saçmalıyo be buna inanmayın öğretmenim satranç öğretmen piyon öle gittmez daha nasıloynancağını bilmiyon salak bikere piyon başlarken ya bir kare gider ya iki sonra çaprazında rakibinin

Yorumla